Pablo Software Solutions
 
KOM脫RKOWA  BRYGADA  ODNOWY
Jeste艣my blisko znalezienia sposobu naprawiania zm臋czonego serca, zu偶ytych naczy艅 krwiono艣nych  a nawet nerw贸w. Wszystko dzi臋ki kom贸rkom macierzystym. Czy ju偶 nied艂ugo b臋dziemy przechowywa膰 w bankach fragmenty naszych, zdrowych tkanek jako ubezpieczenie na 偶ycie?
Zacz臋艂o si臋 od bank贸w krwi p臋powinowej. Zamo偶ni rodzice deponowali zamro偶on膮 krew p臋powinow膮 noworodka, jako 藕r贸d艂o kom贸rek macierzystych. Mia艂y by膰 ratunkiem na wypadek bia艂aczki albo anemii. Zdrowie na urodziny - takie has艂o towarzyszy艂o artyku艂omi reklamom. Teraz pojawi艂 si臋 bank kom贸rek macierzystych ze sk贸ry uruchomiony przez niemieck膮 firm臋 TICEBA. Ju偶 nie tylko do leczenia poparze艅, ale jak twierdz膮 jego tw贸rcy, do zrobienia sobie zapasu kom贸rek zdolnych do odtworzenia r贸偶nych tkanek. 凷tw贸rz swoj膮 zapasow膮 kopi臋 - brzmi has艂o banku. Przedsi臋wzi臋cia s膮 komercyjne i s艂ono kosztuj膮. Op艂ata za pobranie i przygotowanie pr贸bki krwi p臋powinowej to wydatek oko艂o 1200 z艂otych. Rok przechowywania kosztuje 430 z艂. Za pobranie, ocen臋 i przechowywanie przez rok kom贸rek macierzystych ze sk贸ry p艂aci si臋 4 500 euro. Czy te wydatki maj膮 sens? In偶ynieria tkankowa, czyli odtwarzanie tkanek w laboratorium to obiecuj膮ca dziedzina medycyny. Ale wykorzystanie do tego kom贸rek macierzystych jest ci膮gle kwesti膮 pe艂n膮 niewiadomych. Te niezwyk艂e kom贸rki budz膮 tyle samo nadziei, co w膮tpliwo艣ci.

Tabula rasa

Cia艂o umie samo si臋 odnawia膰, znajduje odpowied藕 na wiele problem贸w. Kusi wi臋c, by przej膮膰 kontrol臋 nad biologi膮 i rozwin膮膰 naturalne zdolno艣ci. Tak jest z kom贸rkami macierzystymi. Maj膮 mo偶liwo艣膰, by sta膰 si臋 dowoln膮 tkank膮: sk贸r膮, mi臋艣niem serca, siatk贸wk膮 oka.Tak膮 kom贸rk膮, kt贸ra wszystko mo偶e jest zygota, powstaj膮caw wyniku po艂膮czenia plemnika i kom贸rki jajowej. W kolejnych dniach zygota dzieli si臋 i oko艂o czwartego dnia rozwoju powstaje z niej p臋cherzyk, zwany blastocyst膮. W jego wn臋trzu s膮 kom贸rki, kt贸re daj膮 pocz膮tek r贸偶nym tkankom buduj膮cym wszystkie organy - s膮 pluripotentne. W艂a艣nie one kusz膮 naukowc贸w i lekarzy. Gdyby tak m贸c je wykorzysta膰 i hodowa膰z nich w laboratoriach tkanki potrzebne do zast膮pienia chorych! Takie kom贸rki uda艂o si臋 wyizolowa膰 ze zwierz膮t, potemz cz艂owieka. Nazywaj膮 si臋 zarodkowe kom贸rki macierzyste (ES - Embryonic stem). Opracowano metody ich hodowli i r贸偶nicowania we wszystkie niemal偶e znane rodzaje kom贸rek i tkanek. Ale mimo olbrzymiego post臋pu w badaniach nad kom贸rkami ES, wiele pyta艅 pozostaje bez odpowiedzi.

Jak przeszczep

Nie potrafimy jeszcze w pe艂ni wykorzysta膰 potencja艂u zarodkowych kom贸rek macierzystych. W warunkach laboratoryjnych mo偶na z nich uzyska膰 dowoln膮 tkank臋. Ale przeszczepienie ich pacjentowi by艂oby ryzykowne. Zanim to nast膮pi nale偶a艂oby mie膰 stuprocentow膮 pewno艣膰, 偶e w wyhodowanej tkance nie pozosta艂a ani jedna niezr贸偶nicowana kom贸rka zarodkowa. W przeciwnym razie mo偶e w organizmie pacjenta r贸偶nicowa膰 si臋 w spos贸b niekontrolowany i tworzy膰 zbudowane z wielu tkanek guzy - tzw. potworniaki. W sprzyjaj膮cych warunkach istnieje gro藕ba rozwoju nowotworu - studzi entuzjazm dr hab. Maria Anna Ciemerych-Litwinienko z Zak艂adu Cytologii Instytutu Zoologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. - Poza tym tkanka wyhodowana z kom贸rek macierzystych ludzkich zarodk贸w, r贸偶ni膮cych si臋 genetycznie od pacjenta, b臋dzie rozpoznana przez jego uk艂ad odporno艣ciowy jako obca. To oznacza konieczno艣膰 przyjmowania lek贸w zapobiegaj膮cych odrzucaniu przeszczepu. Korzystanie z zarodkowych kom贸rek macierzystych budzi ogromne w膮tpliwo艣ci etyczne. Wi臋kszo艣膰 kraj贸w zakaza艂a ich wykorzystywania. Dlatego pracowano nad uzyskaniem etycznie 刾oprawnej alternatywy kom贸rek ES.
Kom贸rki z laboratoriumJapo艅czycy opracowali technik臋 uzyskania kom贸rek pluripotentnych podobnych do zarodkowych kom贸rek macierzystych, bez dotykania ludzkich zarodk贸w. To indukowane kom贸rki pluripotentne (iPS). W 2008 roku zosta艂y obwo艂ane odkryciem roku przez presti偶owy tygodnik naukowy 凷cience. Mo偶na uzyska膰 z nich r贸偶ne tkanki. - Uda艂o si臋 wytworzy膰 np. prawid艂owo funkcjonuj膮ce kom贸rki mi臋艣nia sercowego, krwi czy trzustki - m贸wi Ciemerych-Litwinienko. Trudno jednak okre艣li膰, kiedy da si臋 wprowadzi膰 kom贸rki iPS do terapii. Wci膮偶 nie ma bowiem metody zabezpieczenia przed powstawanim z nich potworniak贸w. Ale zysk z japo艅skiego osi膮gni臋cia ju偶 jest. Badaj膮c kom贸rki uzyskiwane od chorych np. na choroby genetyczne mo偶na bada膰 pod艂o偶e schorze艅 i opracowa膰 metody leczenia np. choroby Parkinsona czy cukrzycy.Kom贸rki te wykorzystuje si臋te偶 w badaniach farmakologicznych i toksykologicznych.

呕elazna rezerwa

Okaza艂o si臋, 偶e kom贸rki pluripotencjalne s膮 we wszystkich tkankach buduj膮cych organy takie jak w膮troba, trzustka, jelita, sk贸ra, szpik kostny, krew obwodowa, rog贸wka i siatk贸wka oka, miazga z臋bowa, a nawet m贸zg. To niewielki zapas na wypadek uraz贸w i uszkodze艅. - Kiedy do tego dochodzi, kom贸rki aktywizuj膮 si臋i regeneruj膮 uszkodzon膮 tkank臋. Pula takich kom贸rek macierzystych wyczerpuje si臋 wraz ze starzeniem. Im wi臋cej rund odnowy czy regeneracji, tym kom贸rek macierzystych b臋dzie mniej. Ale ka偶demu z nas wystarcza ich zwykle do p贸藕nej staro艣ci - m贸wi dr hab. Ciemerych-Litwinienko. Naukowcy zauwa偶yli, 偶e niekt贸re tkankowe kom贸rki macierzyste mog膮 zmieni膰 to偶samo艣膰, np. kom贸rki macierzyste uk艂adu nerwowego mog膮 sta膰 si臋 kom贸rkami krwi, a te ze szpiku kostnego przekszta艂ci膰 si臋 w kom贸rki mi臋艣ni, trzustki, tkanki t艂uszczowej, sk贸ry i chrz膮stki. Przynajmniej w laboratorium.

Cz臋艣ci zamienne

Kom贸rki macierzyste z tkanek to wielka nadzieja lekarzy. Jest szansa, potwierdzana eksperymentami i pojedynczymi przypadkami chorych, 偶e w przysz艂o艣ci mo偶na je b臋dzie wykorzysta膰 w regenerowaniu uszkodzonych organ贸w. Eksperymentuje si臋 z leczeniem mi臋艣nia sercowego, odtwarzaniem rog贸wki i siatk贸wki, kom贸rek trzustki i w膮troby. Wielkie nadzieje budz膮 badania nad kom贸rkami macierzystymi uk艂adu nerwowego. Medycyna zanotowa艂a jeden przypadek odtworzenia za ich pomoc膮 neuron贸w. Poza tym intensywnie szuka si臋 terapii kom贸rkowej chor贸b neurodegeneracyjnych: Parkinsonai Alzheimera. A badania ostatnio odkrytych kom贸rek macierzystych kory m贸zgowej by膰 mo偶e pozwol膮 wyja艣ni膰 pod艂o偶e autyzmu i schizofrenii. - Nawet je偶eli w przysz艂o艣ci specyficzne tkankowo kom贸rki macierzyste nie b臋d膮 powszechnie zastosowane w medycynie, to przyczyni膮 si臋 do lepszego poznania mechanizm贸w samoodnowy tkanek- podsumowuje dr hab. Ciemerych-Litwinienko.Cz臋艣ci zamienne do naszego organizmu to na razie futurologia. Cho膰 czasem kom贸rki macierzyste daje si臋 wykorzysta膰. Na przyk艂ad te z krwi p臋powinowj do leczenia bia艂aczki. Taki przeszczep krwi od zdrowego krewnego, np. drugiego dziecka, czasem przynosi popraw臋. Ale tylko czasem. Czy warto inwestowa膰 w banki kom贸rek? Nauka czyni szybkie post臋py, wi臋c mo偶e tak.

In偶ynieria tkankowa

Dzi艣 mo偶na ju偶 odbudowywa膰 niekt贸re tkanki.

- Odbudowa chrz膮stki wy艣cie艂aj膮cej staw. Lekarz pobiera kom贸rki chrz膮stki - chondrocyty. Przez 6-8 tygodni hoduje si臋 je w laboratorium. Nast臋pnie wszczepia do chorego stawu. Tam, po pewnym czasie nastepuje odbudowanie zniszczonej chrz膮stki. Zabieg kosztujew Polsce oko艂o 20 tys. z艂otych.

- Rekonstrukcja 艂膮kotki. Ta chrz膮stka dzia艂a w kolanie jak amortyzator. Uda艂o si臋 opracowa膰 technik臋 rekonstrukcji 艂膮kotki. W miejsce zniszczonej chrz膮stki wszczepia si臋 rusztowanie kolagenowe. To prowokuje organizm do wype艂nienia go tkank膮. W ten spos贸b powstaje w艂asna bioproteza 艂膮kotki. Zabieg tak偶e kosztuje oko艂o 20 tysi臋cy z艂otych.


Autor: Anna 艁awniczak

Wsp贸艂praca: Sonia Bazylak
 
Copyright 2008-2010  by  Apteka Modrzewiowa
Polityka prywatno艣ci
Powr贸t