Pablo Software Solutions
 
RYCERZE  ROZB脫JNICY
Nazwa antyoksydanty brzmi troch臋 obco, ale dobrze si臋 kojarzy. Walcz膮 one z r贸wnie niesympatycznie brzmi膮cym stworem - wolnymi rodnikami. Moda na Zdrowie wyja艣nia na czym ta nasza wewn臋trzna wojna polega. Wolne rodniki sta艂y si臋 s艂ynne g艂贸wnie za spraw膮 krem贸w przeciwzmarszczkowych walcz膮cych z tymi rozb贸jnikami odbieraj膮cymi m艂odo艣膰 sk贸rze. Wraz z nimi na scen臋 wkroczy艂y antyoksydanty - substancje niszcz膮ce wolne rodniki.
Dzi艣 wiadomo, 偶e wolne rodniki s膮 winne nie tylko pojawianiu si臋 zmarszczek. Wywo艂uj膮 choroby, od wypadania w艂os贸w i mia偶d偶ycy poczynaj膮c, na cukrzycy, nowotworach oraz chorobach neurodegradacyjnych ko艅cz膮c. O antyoksydantach tak偶e napisano tomy. Nauka pozna艂a tysi膮ce substancji o w艂a艣ciwo艣ciach przeciwutleniaj膮cych. Co jaki艣 czas wybucha entuzjazm, 偶e oto znale藕li艣my przeciwutleniacz-panaceum. Najpierw to by艂y witaminy: A, E i C, potem zwi膮zki ro艣linne: beta-karoten, likopen, polifenole z winogron i zielonej herbaty, antocyjaniny z ciemnych owoc贸w jagodowych, pycnogenol, resweratrol, ostatnio astaksantyna. Wiemy, 偶e antyoksydanty chroni膮 przed chorobami i odm艂adzaj膮. Pojawiaj膮 si臋 jednak doniesienia, 偶e s膮 przereklamowane i 艂ykanie ich nie przyniesie nam takich korzy艣ci jakich si臋 spodziewamy. Jak to wi臋c jest z tymi wolnymi rodnikami i przeciwutleniaczami?

Wewn臋trzna patyna

Ca艂y 艣wiat utlenia si臋. Metale pokrywaj膮 si臋 patyn膮 i rdz膮, t艂uszcze je艂czej膮, utleniaj膮 si臋 witaminy. Taki sam proces zachodzi w nas. Wdychamy tlen z powietrzem, krew rozprowadza go do kom贸rek, a tam dochodzi do kontrolownego utleniania, z kt贸rego powstaje energia. Po tym wszystkim zostaje woda. Ale nie tylko. Pojawiaj膮 si臋 tak偶e cz膮steczki nadtlenku wodoru i rodniki wodorotlenkowe. Zawieraj膮 one atom tlenu z jednym wolnym elektronem, kt贸ry gwa艂townie poszukuje pary. I to s膮 w艂a艣nie te s艂ynne wolne rodniki. Pchane chemicznym imperatywem kategorycznym przyczepiaj膮 si臋 do wszystkiego, co napotkaj膮 na swojej drodze. I st膮d s膮 gro藕ne, bo reaguj膮 z bia艂kami, niszcz膮 b艂ony kom贸rkowe, uszkadzaj膮 kwasy nukleinowe - RNA i DNA, utleniaj膮 lipidy. Brzmi z艂owrogo, ale to naturalny proces, kt贸ry organizm mo偶e kontrolowa膰! Kiedy jeste艣my zdrowi i w pe艂ni si艂, ca艂y zast臋p enzym贸w oraz antyutleniaczy trzyma wolne rodniki w szachu i likwiduje ich nadmiar. Naprawia te偶 na bie偶膮co wszelkie uszkodzenia, je艣li rozb贸jnikom udaje si臋 je wyrz膮dzi膰. Sk膮d wi臋c tyle ha艂asu o wolne rodniki?

Stres oksydacyjny

Dzi艣 coraz cz臋艣ciej nie jeste艣my w pe艂ni si艂. 呕yjemy w zanieczyszczonym 艣rodowisku i jeste艣my nara偶eni na stres. To przyczynia si臋 do nadprodukcji wolnych rodnik贸w. Powstaj膮 one podczas infekcji i bywaj膮 wynikiem dzia艂ania niekt贸rych lek贸w. Je艣li doda膰 do tego kiepsk膮, wysoko przetworzon膮 偶ywno艣膰, palenie papieros贸w i opalanie ko艅czy sie stresem oksydacyjnym. To znaczy, 偶e produkujemy tak du偶o wolnych rodnik贸w, 偶e przekracza to nasze mo偶liwo艣ci usuwania ich. Wewn臋trzna r贸wnowaga zostaje zachwiana, procesy utleniania dominuj膮 nad odbudow膮 i regeneracj膮. A to przyspiesza starzenie i sprzyja chorobom.
- Biochemiczna teoria starzenia m贸wi, 偶e to skutek uszkodze艅 oksydacyjnych. Zaczynaj膮 si臋 kumulowa膰 w organizmie ko艂o czterdziestki - m贸wi prof. Iwona Wawer z Wydzia艂u Farmaceutycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. - Wtedy nasze enzymatyczne mechanizmy ochrony przed wolnymi rodnikami staj膮 si臋 mniej skuteczne. Obrazowo mo偶na powiedzie膰, 偶e zaczynamy rdzewie膰 od 艣rodka i trzeba zastosowa膰 艣rodki antykorozyjne - antyoksydanty.

Smaczna bro艅

Ju偶 sama nazwa zdradza z kim mamy do czynienia. Antyoksydant to substancja, kt贸ra przeciwdzia艂a procesom utleniania. Tak膮 rol臋 pe艂ni膮 witaminy A, E i C. Naukowcy do艣膰 dobrze poznali mechanizm ich dzia艂ania. Gorzej zbadane, ale fascynuj膮ce s膮 fitozwi膮zki, czyli substancje ro艣linne, kt贸re broni膮 je przed stresem oksydacyjnym i chorobami. Okazuje si臋, 偶e s膮 korzystne dla cz艂owieka. Odkryto je niemal we wszystkich warzywach i owocach. St膮d taki nacisk lekarzy oraz dietetyk贸w, by przej艣膰 na diet臋 5D, czyli pi臋膰 razy dziennie je艣膰 warzywa i owoce. Niestety, jak podaje prof. Iwona Wawer, zaledwie 10 proc. ludzi w Europie przejmuje si臋 tymi zaleceniami. A tracimy naprawd臋 du偶o. Przede wszystkim karotenoidy, czyli 偶贸艂te, czerwone i pomara艅czowe barwniki ro艣linne, m.in. s艂ynny beta-karoten i likopen. S膮 w pomidorach, marchwi, papryce, kukurydzy, owocach cytrusowych oraz szpinaku, broku艂ach i kapu艣cie w艂oskiej. Chroni膮 cholesterol przed utlenianiem i zapobiegaj膮 mia偶d偶ycy. Likopen dodatkowo hamuje wzrost kom贸rek nowotworowych. Bardzo po偶yteczne s膮 te偶 zwi膮zki fenolowe: polifenole z herbaty czy ciemnych winogron, obecne r贸wnie偶 w czerwonym winie. Zmniejszaj膮 ryzyko zachorowania na nowotwory i choroby serca. Podgrup膮 w rodzinie polifenoli s膮 flawonidy. Pomagaj膮 zachowa膰 w艂a艣ciwy poziom 偶elaza i chroni膮 kwasy t艂uszczowe przed utlenianiem. Broni膮 wi臋c przed mia偶d偶yc膮. Cenne flawonoidy s膮 w herbacie, winogronach, ciemnych owocach jagodowych (jagody, czarne porzeczki, aronia, 偶urawina, truskawki) oraz w owocach cytrusowych. Antyoksydanty s膮 nawet w kawie. To kwas chlorogenowy. Wymiata wolne rodniki oraz spowalnia i ogranicza wch艂anianie cukru. Okaza艂o si臋, 偶e kawa zapobiega mia偶d偶ycy i mo偶e zmniejsza膰 ryzyko cukrzycy typu 2. Najwi臋cej kwasu chlorogenowego jest w niepra偶onych, zielonych ziarnach. Antyoksydacyjn膮 gwiazd膮 jest resweratrol wyst臋puj膮cy w soku z ciemnych winogron i czerwonym winie. Przeciwdzia艂a mutacjom gen贸w, hamuje procesy nowotworowe, dzia艂a antygrzybiczo i przeciwzapalnie. Antyoksydanty mo偶na znale藕膰 nawet w wyci膮gu z sosny. To pycnogenol, kt贸ry opr贸cz dzia艂ania przeciwutleniaj膮cego jest skutecznym 艣rodkiem przeciwzapalnym. Bardzo wiele bada艅 udowadnia dobroczynne dzia艂anie antyoksydant贸w. Ale s膮 te偶 prace poddaj膮ce w w膮tpliwo艣膰 skuteczno艣膰 zw艂aszcza suplement贸w z przeciwutleniaczami.
- Bardzo wielu rzeczy na temat antyoksydant贸w jeszcze nie wiemy. I troch臋 b艂膮dzimy ustalaj膮c dawki czy dobieraj膮c zestaw przeciwutleniaczy. St膮d czasem nie osi膮gamy zamierzonych efekt贸w. Ale to nie znaczy, 偶e anyoksydanty s膮 nieskuteczne. Po prostu nam brakuje wiedzy o ich dzia艂aniu - wyja艣nia prof. Iwona Wawer. - Dodatkowo spraw臋 komplikuje fakt, 偶e o przyswajaniu antyoksydant贸w decyduj膮 nasze geny. Po takiej samej dawce przeciwutleniacza jedna osoba b臋dzie mia艂a wysoki poziom substancji we krwi, u drugiej wch艂onie si臋 znacznie mniej. Tymi kwestiami zajmuje si臋 nowa dziedzina nauki - nutrigenika.

Komu antyoksydanty?

Je艣li 偶yjemy w du偶ym mie艣cie, pracujemy po kilkana艣cie godzin na dob臋, przesiadujemy przed komputerem i zdarza nam si臋 przebywa膰 z palaczami to najpewniej potrzebujemy suplement贸w z antyoksydantami. Lepiej jednak nie bra膰 ich w ciemno samemu. W dobraniu odpowiednich antyoksydant贸w pomog膮 lekarze medycyny anti-aging. Specjalista, po wywiadzie i badaniu, mo偶e okre艣li膰 czego nam brakuje. Mo偶na te偶, badaj膮c krew, oznaczy膰 nasz膮 ca艂kowit膮 pojemno艣膰 oksydacyjn膮 oraz antyoksydacyjn膮. Badanie wykonuje np. Klinika Kolasi艅ski w Swarz臋dzu pod Poznaniem www.bioaging.pl. Antyoksydant贸w nie trzeba je艣膰 gar艣ciami. Je艣li we藕miemy dwa razy wi臋cej kapsu艂ek z zielon膮 herbat膮 czy beta-karotenem, efekt wcale nie b臋dzie dwa razy lepszy. Optymalne rozwi膮zanie to bogata w warzywa i owoce dieta uzupe艂niana ma艂ymi dawkami dobrze dobranych przeciwutleniaczy. Chodzi oczywi艣cie o tradycyjn膮 diet臋 艣r贸dziemnomorsk膮, a nie t臋 nowoczesn膮 zanieczyszczon膮 fast foodami i coca-col膮. Kuchnie mieszka艅c贸w po艂udnia Europy, cho膰 nieco podobne, r贸偶ni膮 si臋 od siebie. W ka偶dej, poza du偶膮 ilo艣ci膮 warzyw, cebuli i czosnku, oliwy oraz wina znajdujemy co艣 specyficznego. Naukowcy zbadali diet臋 W艂och贸w, Hiszpan贸w, Francuz贸w i Grek贸w.
W kuchni w艂oskiej cho膰by sa艂atka caprese (mozzarella, pomidory, bazylia i oliwa z oliwek) jest wspania艂ym daniem antyoksydacyjnym. Oliwa u艂atwia wch艂anianie lubi膮cego t艂uszcz likopenu z pomidor贸w i daje dobre kwasy t艂uszczowe. Jeszcze lepsze jest w艂oskie specialite de la maison - sos pomidorowy. Likopenu jest wi臋cej w przetworach pomidorowych ni偶 w 艣wie偶ych warzywach. W艂oska dieta dostarcza du偶o wit. C oraz E, karotenoid贸w i flawonoid贸w.
Antyoksydacyjna moc diety Hiszpan贸w bierze si臋 z kawy i wina. Dostarcza g艂贸wnie polifenoli zawartych w obu napojach. Do tego dochodz膮 flawonoidy i polifenole z owoc贸w. Badania hiszpa艅skiej diety jednoznacznie pokaza艂y - im wi臋cej owoc贸w, tym mniej zawa艂贸w.
Unikalne w艂a艣ciwo艣ci francuskiej diety opisano ju偶 wielokrotnie jako "francuski paradoks". Najwi臋kszy wk艂ad antyoksydacyjny pochodzi z czerwonego wina. Polifenole z tego trunku s膮 skuteczniejsze w walce z wolnymi rodnikami ni偶 witaminy i karotenoidy. Kiedy my艣limy o kuchni Grek贸w widzimy sa艂atk臋 greck膮. Ale to nie ona ma najwi臋kszy antyoksydacyjny potencja艂. Wa偶niejsze s膮 owoce i orzechy. Owoce to 藕r贸d艂o polifenoli, orzechy - nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych, fitosteroli, wit. E i argininy. Chroni膮 serce.
Nauka wzi臋艂a te偶 pod lup臋 diet臋 biblijn膮. 呕ydzi uwa偶ali za nieczyste i nie jedli zwierz膮t mi臋so偶ernych oraz wszystko偶ernych, np. 艣wini. Dopuszczali zwierz臋ta ro艣lino偶erne (krowy, kozy, owce) oraz ryby. Unikali owoc贸w morza. Dzi艣 te nakazy znalaz艂y uzasadnienie naukowe. Drapie偶niki s膮 ostatnie w 艂a艅cuchu pokarmowym i kumuluj膮 toksyny. Zwierz臋ta wszystko偶erne to "艣mieciarze", tak偶e gromadz膮cy zanieczyszczenia. Podobnie jest ze skorupiakami, kt贸re s膮 czy艣cicielami dna.

Autor: Anna 艁awniczak
Przy pisaniu tekstu korzysta艂am z ksi膮偶ki "Suplementy diety dla ciebie" prof. Iwony Wawer, Wyd. Wektor.
 
Copyright 2008-2010  by  Apteka Modrzewiowa
Polityka prywatno艣ci
Powr贸t