Pablo Software Solutions
 
PAN  SWEGO  CZASU
Na m─Ö┼╝czyzn─Ö trzeba chucha─ç od chwili pocz─Öcia. Wtedy b─Ödzie  zdrowszy i bardziej witalny przez d┼éugie lata. Natura oszcz─Ödzi┼éa mu czego┼Ť takiego jak kobieca menopauza. Ale te┼╝ powinien bada─ç poziom hormon├│w, bo testosteron trzyma go przy ┼╝yciu. O tym, jak dba─ç o m─Ö┼╝czyzn─Ö, by d┼éugo by┼é m┼éody i zdrowy, dziennikarka Mody na Zdrowie rozmawia z doktorem Janem Karolem Wolskim, urologiem i andrologiem.
Moda na Zdrowie: Polscy m─Ö┼╝czy┼║ni ┼╝yj─ů coraz d┼éu┼╝ej. Czy to znaczy, ┼╝e s─ů zdrowsi, lepiej si─Ö od┼╝ywiaj─ů?

Dr Jan Karol Wolski: Istotnie, jeszcze na pocz─ůtku XX wieku ┼Ťrednia d┼éugo┼Ť─ç ┼╝ycia m─Ö┼╝czyzny wynosi┼éa 45 lat, teraz 74. To ┼Ťwiatowy trend wynikaj─ůcy z lepszych warunk├│w cywilizacyjnych i lepszej opieki medycznej. Dotyczy jednak tylko pa┼ästw wysokorozwini─Ötych. W krajach trzeciego ┼Ťwiata linia ┼╝ycia jest znacznie kr├│tsza.

Specjalnie pytam o Polak├│w, bo kiedy┼Ť p┼éakali┼Ťmy, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni u nas tak szybko umieraj─ů...

Na szcz─Ö┼Ťcie jest lepiej. ┼Üwiadcz─ů o tym wyniki bada┼ä demograficznych i lekarskie obserwacje. Teraz wi─Öcej ni┼╝ kiedy┼Ť zg┼éasza si─Ö do nas m─Ö┼╝czyzn cierpi─ůcych na choroby przewlek┼ée. Przedtem nie do┼╝ywali wieku, w kt├│rym si─Ö na nie zapada, bo umierali na choroby uk┼éadu kr─ů┼╝enia albo gin─Öli w wypadkach lub na wojnach.

Czy to jednak znaczy, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni ┼╝yj─ů d┼éu┼╝ej, ale nadal choruj─ů?

Chor├│b nie da si─Ö ca┼ékowicie unikn─ů─ç, a m─Ö┼╝czy┼║ni rzeczywi┼Ťcie maj─ů jeszcze sporo do zrobienia, by d┼éu┼╝ej mogli zachowa─ç zdrowie. Niemniej ┼Ťwiadomo┼Ť─ç znaczenia profilaktyki zdrowotnej jest znacznie wi─Öksza ni┼╝ kiedy┼Ť. Pracuj─Ö ju┼╝ w medycynie trzydzie┼Ťci lat i mam skal─Ö por├│wnawcz─ů. To ca┼ée pokolenie. Zmian─Ö widz─Ö te┼╝ w moim sposobie widzenia problem├│w zdrowotnych - inaczej patrz─Ö, bo wi─Öcej wiem. I staram si─Ö t─Ö wiedz─Ö przekazywa─ç pacjentom. Na pewno m─Ö┼╝czy┼║ni pal─ů teraz mniej papieros├│w i pij─ů mniej mocnych alkoholu. Spo┼╝ycie napoj├│w wyskokowych przesuwa si─Ö w stron─Ö alkoholi l┼╝ejszych, np. piwa czy wina. To ma znaczenie dla ich zdrowia.

O pan├│w najcz─Ö┼Ťciej dbaj─ů ich kobiety. Do czego maj─ů zach─Öca─ç swoich m─Ö┼╝czyzn, by w dobrym zdrowiu prze┼╝yli czas darowany przez cywilizacj─Ö?

Mo┼╝na sporo zrobi─ç, by ┼╝ycie, tak┼╝e w coraz bardziej zaawansowanym wieku, do ko┼äca mia┼éo lepsz─ů jako┼Ť─ç. Co prawda choroby by┼éy i s─ů. Ca┼éa sztuka, zar├│wno ze strony medycyny jak i nas samych polega na tym, by je wcze┼Ťnie rozpozna─ç albo wyprzedzi─ç. Banalnym przyk┼éadem jest palenie papieros├│w. Wi─Ökszo┼Ť─ç palaczy choruje na r├│┼╝ne nowotwory. Niepalenie jest wi─Öc g┼é─Öbok─ů profilaktyk─ů. Ale trosk─Ö, by m─Ö┼╝czyzna dobrze ┼╝y┼é i zdrowo si─Ö starza┼é trzeba zacz─ů─ç znacznie wcze┼Ťniej, ju┼╝ od pierwszych moment├│w w ┼éonie matki. Tworzenie j─ůder produkuj─ůcych kluczowe dla m─Ö┼╝czyzn hormony, decyduj─ůce o ich dobrostanie - androgeny - to bardzo wczesny proces. Nast─Öpuje ju┼╝ po 3. tygodniu ┼╝ycia zarodkowego, czyli wtedy, gdy kobieta jeszcze nie do ko┼äca u┼Ťwiadamia sobie, ┼╝e jest w ci─ů┼╝y. Wykonanie w├│wczas prze┼Ťwietlenia mo┼╝e zaburzy─ç proces tworzenia si─Ö j─ůder. Dlatego u kobiet trzeba ze szczeg├│ln─ů ostro┼╝no┼Ťci─ů ordynowa─ç RTG. Tak┼╝e wszelkiego rodzaju chemia, m.in. wszystkie super pachn─ůce kosmetyki, niestety s─ů szkodliwe. Najprawdopodobniej jest to jedna z wa┼╝niejszych przyczyn uszkadzania j─ůder. Kosmetyki zawieraj─ů cz─Östo zwi─ůzki o nazwie ftalany, kt├│re maj─ů dzia┼éanie estrogenopodobne, czyli zmieniaj─ů profil hormonalny rozwijaj─ůcego si─Ö ch┼éopca. Ftalany obecne s─ů te┼╝ w rozmaitych plastikowych przedmiotach w domu. W trosce o m─Ö┼╝czyzn nale┼╝a┼éoby zabroni─ç stosowania tych zwi─ůzk├│w i ogranicza─ç kontakt z substancjami i przedmiotami, kt├│re je zawieraj─ů. J─ůdra s─ů wra┼╝liwszym narz─ůdem na czynniki zewn─Ötrzne ni┼╝ jajniki. Trzeba wi─Öc zwraca─ç uwag─Ö nie tylko na rozwijaj─ůce si─Ö dziewczynki, ale tak┼╝e ch┼éopc├│w. To na pewno trudniejsze, bo ich rozw├│j psychoseksualny jest zupe┼énie inny ni┼╝ dziewczynek i kontakt z nimi jest znacznie trudniejszy.

Co musimy wiedzieć o naszych chłopcach?

W pierwszym okresie ┼╝ycia, do czasu pokwitania, wa┼╝na jest sta┼éa kontrola, czy j─ůdra s─ů w mosznie. To zadanie dla rodzic├│w i lekarzy wieku rozwojowego. Powinny si─Ö tam znale┼║─ç najp├│┼║niej po pierwszym roku ┼╝ycia. Je┼Ťli tak nie jest, potrzebna jest interwencja lekarza. W fazie pokwitania obserwujemy jak m┼éodzieniec si─Ö rozwija. Kiedy sko┼äczy pi─Ötna┼Ťcie lat trzeba go nauczy─ç bada─ç j─ůdra. Bowiem mi─Ödzy 15 a 45 rokiem ┼╝ycia, najwi─Öksz─ů plag─ů w┼Ťr├│d m─Ö┼╝czyzn s─ů nowotwory j─ůder. ┼üatwo je rozpozna─ç badaj─ůc sobie j─ůdra co 3-4 tygodnie. Ka┼╝de z osobna nale┼╝y uciska─ç palcami, tak jak robi─ů to kobiety badaj─ůc piersi. Jakiekolwiek stwardnienie, pojawienie si─Ö guzka czy zwi─Ökszenie obwodu jest wskazaniem do niezw┼éocznego p├│j┼Ťcia do lekarza - urologa lub androloga, nawet tego samego dnia. Ale mo┼╝na zg┼éosi─ç si─Ö te┼╝ do lekarza pierwszego kontaktu lub od razu zrobi─ç ultrasonografi─Ö i z tym przyj┼Ť─ç do urologa. W trzeciej, dojrza┼éej fazie ┼╝ycia, kiedy m─Ö┼╝czyzna sko┼äczy 45 lat, powinien skoncentrowa─ç si─Ö na profilaktyce schorze┼ä prostaty. Raz do roku wykona─ç u lekarza badania (tzw. DRE) oraz oznaczy─ç we krwi poziom antygenu specyficznego dla prostaty - PSA. Poza tym oczywi┼Ťcie trzeba robi─ç badania podstawowe oraz kolonoskopi─Ö.

A czy s─ů sposoby na zatrzymanie m─Öskiej m┼éodo┼Ťci?

Panowie nie prze┼╝ywaj─ů czego┼Ť takiego jak kobieca menopauza, kt├│ra polega na wyga┼Ťni─Öciu czynno┼Ťci jajnik├│w. U nich to si─Ö nazywa inwolucja. Poziom testosteronu, kt├│ry jest motorem nap─Ödowym, stopniowo si─Ö obni┼╝a. Maleje ochota na seks, jest gorsza jako┼Ť─ç erekcji i spada libido. M─Ö┼╝czy┼║ni, u kt├│rych bardziej obni┼╝a si─Ö poziom testosteronu, nawet wizualnie starzej─ů si─Ö znacznie szybciej. Pytam zwykle pacjent├│w po czterdziestce czy chce im si─Ö wychodzi─ç z domu, czy interesuj─ů ich nowe rzeczy - filmy, gad┼╝ety, projekty. Troch─Ö ┼╝artobliwie m├│wi─ůc, je┼Ťli wol─ů obejrze─ç kolejny raz "Czterech pancernych" zamiast nowego Bonda, ograniczaj─ů aktywno┼Ť─ç i nie chce im si─Ö wyjecha─ç na wakacje tylko zostaj─ů w domu - to znak, ┼╝e trzeba zbada─ç poziom testosteronu. Mamy dzi┼Ť jednak ogromne mo┼╝liwo┼Ťci, by medycyna pomog┼éa wolniej si─Ö starze─ç. Mo┼╝emy regulowa─ç poziom androgen├│w za pomoc─ů lek├│w hormonalnych. U pan├│w nazywa si─Ö to nie hormonalna terapia zast─Öpcza jak u kobiet, tylko suplementacja, czyli uzupe┼énianie. Proponuj─Ö moim pacjentom, byw wieku 38-40 lat zbadali sobie poziom testosteronu, by mie─ç potem punkt odniesienia i kontrolowa─ç tempo obni┼╝ania si─Ö jego poziomu. To u┼éatwi podj─Öcie decyzji: suplementowa─ç czy nie.

Mówi się jednak, że podawanie testosteronu dojrzałym mężczyznom podnosi ryzyko zachorowania na raka prostaty.

Przeciwnie. Ostatnio pojawiaj─ů si─Ö dowody na to, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni, kt├│rzy maj─ů niski poziom testostronu (tzw. hypogonadyzm) cz─Ö┼Ťciej mog─ů mie─ç z┼éo┼Ťliwy nowotw├│r gruczo┼éu krokowego. Sam hormon nie wywo┼éuje raka stercza, promuje szybszy rozw├│j ju┼╝ istniej─ůcego. St─ůd przed rozpocz─Öciem suplementowania trzeba si─Ö dok┼éadnie przebada─ç. Uzupe┼énianie androgen├│w nie tylko chroni przed rakiem prostaty. Zapobiega spadkowi mineralizacji ko┼Ťci, uszkodzeniom naczy┼ä, cukrzycy typu II oraz zmniejszeniu masy mi─Ö┼Ťniowej i rozwojowi tkanki t┼éuszczowej brzusznej. M─Ö┼╝czy┼║ni z wy┼╝szym poziomem testosteronu rzadziej maj─ů zawa┼éy, zatory, zakrzepy czy wylewy. Testosteron leczy te┼╝ psyche. M├│wi si─Ö, ┼╝e kobiety s─ů smutniejsze bo maj─ů menopauz─Ö, ale depresja w wi─Ökszym stopniu dotyka m─Ö┼╝czyzn. Spadek poziomu testosteronu j─ů nasila.

Jeszcze do niedawna nie by┼éo w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e m─Ö┼╝czyzna mo┼╝e mie─ç dzieci w ka┼╝dym wieku. Dzi┼Ť niemal 600 tysi─Öcy m┼éodych m─Ö┼╝czyzn w Polsce ma k┼éopoty z p┼éodno┼Ťci─ů. Co si─Ö sta┼éo?

Biologia si─Ö nie zmieni┼éa. Produkcja m─Öskich kom├│rek rozrodczych - plemnik├│w - trwa do ko┼äca ┼╝ycia, a nawet dwa dni po ┼Ťmierci. St─ůd te┼╝ w wyj─ůtkowych przypadkach, medycznych czy spo┼éecznych, mo┼╝na po┼Ťmiertnie pobra─ç plemniki. Starsi m─Ö┼╝czy┼║ni wci─ů┼╝ maj─ů dzieci, ale to jest obarczone pewnym ryzykiem zaburze┼ä jako┼Ťci materia┼éu genetycznego, kt├│ry im przekazuj─ů. Ale rzeczywi┼Ťcie problemem staje si─Ö jako┼Ť─ç nasienia u m┼éodych m─Ö┼╝czyzn. Jeste┼Ťmy nara┼╝eni na kontakt ze wszystkimi pochodnymi cywilizacji, poczynaj─ůc od zanieczyszczenia ┼Ťrodowiska, poprzez zami┼éowanie do u┼╝ywek i dost─Öp do lek├│w, kt├│re s─ů nadu┼╝ywane, po r├│┼╝ne substancje chemiczne o dzia┼éaniu podobnym do estrogen├│w. S─ů to ksenoestrogeny, np. pestycydy, nawozy sztuczne czy wspomniane ju┼╝ ftalany. Fitoestrogeny s─ů te┼╝ w ro┼Ťlinach, np. soi dodawanej do w─Ödlin. Tak┼╝e racz─ůc si─Ö piwem trzeba pami─Öta─ç, ┼╝e jest w nim sporo fitoestrogen├│w, kt├│re mog─ů, je┼Ťli m─Ö┼╝czyzna ma nieco ni┼╝szy potencja┼é p┼éodno┼Ťci czy gorsze parametry nasienia, upo┼Ťledzi─ç je jeszcze bardziej i uniemo┼╝liwi─ç zaj┼Ťcie w ci─ů┼╝─Ö w spos├│b naturalny. Powa┼╝nym problemem s─ů te┼╝ niewykryte i nieleczone infekcje uk┼éadu moczowo-p┼éciowego. Dlatego trzeba doradzi─ç m┼éodemu m─Ö┼╝czy┼║nie, by wybra┼é sobie urologa lub urologa-androloga, kt├│ry b─Ödzie si─Ö nim opiekowa┼é ca┼ée ┼╝ycie.

Czy mo┼╝na pom├│c m─Ö┼╝czyznom z gorszym nasieniem?

Ca┼éa medycyna rozrodu, w ramach andrologii, urologii czy nawet endokrynologii, zajmuje si─Ö pomoc─ů m─Ö┼╝czy┼║nie w takich sytuacjach. Trzeba te┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e p┼éodno┼Ť─ç nie jest izolowan─ů cech─ů osobnicz─ů. To wypadkowa wielu r├│┼╝nych biologicznych cech organizmu, jego jako┼Ťci czy dobrostanu. A niep┼éodno┼Ť─ç jest chorob─ů, ma sw├│j numer w katalogu, tak jak zawa┼é serca, grypa czy zapalenie p─Öcherza. Leczy si─Ö wi─Öc j─ů jak ka┼╝d─ů inn─ů. Terapia mo┼╝e by─ç farmakologiczna czyli np. usuni─Öcie mniej k┼éopotliwych czy mo┼╝e mniej zaawansowanych medycznie przyczyn, jakimi s─ů infekcje w obr─Öbie uk┼éadu moczowo-p┼éciowego. Potrafimy sobie poradzi─ç z konsekwencjami zaburze┼ä rozwojowych uk┼éadu moczowo p┼éciowego, z zaburzeniami produkcji plemnik├│w i nier├│wnowag─ů hormonaln─ů. Bardzo zach─Öcam m┼éodych m─Ö┼╝czyzn, wchodz─ůcych w doros┼éo┼Ť─ç, by zbadali nasienie. W ten spos├│b zorientuj─ů si─Ö czym dysponuj─ů i w razie problem├│w b─Öd─ů mogli wcze┼Ťniej podj─ů─ç ┼Ťrodki zaradcze. S─ů mo┼╝liwo┼Ťci wyprzedzania niekorzystnych nast─Öpstw r├│┼╝nych chor├│b czy zaburze┼ä. Jak zawsze w medycynie - im wcze┼Ťniej zajmiemy si─Ö jakim┼Ť problemem, tym wi─Öksze s─ů szanse na jego rozwi─ůzanie.

Rozmawiała: Anna Ławniczak
 
Copyright ę 2008-2010  by  Apteka Modrzewiowa
Polityka prywatno┼Ťci
Powr├│t